Tìm hiểu thông tin về bệnh đột quỵ trước khi quá muộn

Tai biến mạch máu não

Đột quỵ hay còn có cái tên khác là tai biến mạch máu não, là nguyên nhân gây tàn tật và tử vong hàng đầu trên thế giới. Theo thống kê, có gần 800 ngàn người Mỹ bị đột quỵ mỗi năm, trong số đó, xấp xỉ 137 ngàn người tử vong, số người sống sót cũng bị những di chứng rất nặng nề.

Tai biến mạch máu não có xu hướng gia tăng khi trời lạnh, đây là bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh nhân tai biến sẽ được cứu sống và hạn chế những di chứng đáng tiếc.

Đột quỵ não là gì?

Đột quỵ não là tình trạng não bị tổn thương nghiêm trọng, do quá trình cung cấp máu lên não bị gián đoạn hoặc một mạch máu trong não bị vỡ, khiến não không đủ oxy và dinh dưỡng để nuôi tế bào. Khi đó, các tế bào sẽ bị chết dần chỉ trong vài phút. Thời gian kéo dài càng lâu, số lượng tế bào não chết càng nhiều, ảnh hưởng đến khả năng tư duy, vận động của cơ thể và gây ra các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng của người bị tai biến.

Tai biến mạch máu não
Hình ảnh nguyên nhân gây ra bệnh đột quỵ

Đây chính là nguyên nhân khiến phần lớn người sống sót sau đột quỵ đều mắc phải những di chứng như: sức khỏe yếu, tê liệt một phần cơ thể, rối loạn cảm xúc, rối loạn ngôn ngữ, thị giác suy giảm, …

Có 3 loại đột quỵ:

  • Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: đây là tình trạng gây đột quỵ phổ biến, chiếm đến 85% tổng số các ca đột quỵ.
  • Nguyên nhân gây đột quỵ là do các cục máu đông lại, gây tắc nghẽn động mạch cổ hoặc não. Những động mạch này có thể tích tụ chất béo hoặc mảng bám, gây cản trở quá trình lưu thông máu lên não.
  • Đột quỵ do tắc nghẽn bởi các cục máu đông hình thành ở một vị trí nào đó trong cơ thể (thường là ở tim), sau đó di chuyển đến não.
  • Đột quỵ do xuất huyết (chảy máu): là tình trạng động mạch não hoặc trên bề mặt não bị nứt hoặc rò rỉ do phình mạch hoặc bởi sự dị dạng của hệ thống mạch máu não. Tình trạng xuất huyết có thể xuất hiện trong não hoặc hoặc trong khoảng không giữa não và lớp bảo vệ bên ngoài. Đột quỵ do xuất huyết chiếm 15 % tổng số ca đột quỵ.
  • Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA): Thường gọi là đột quỵ nhỏ, là những giai đoạn ngắn có triệu chứng giống như đột quỵ, chỉ kéo dài trong vài phút. Nguyên nhân chủ yếu là do dòng máu cung cấp cho một phần của não bị giảm tạm thời và sẽ bình thường trở lại sau một khoảng thời gian ngắn. Hiện tượng này không gây ra tác dụng rõ rệt lâu dài, nhưng nó chính dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ ở mức độ cao hơn mà bạn cần hết sức lưu ý.

Tác hại của đột quỵ não

Hiện tượng đột quỵ não thường xảy ra đột ngột, quá trình diễn biến cũng rất nhanh, gây ra những biến chứng nặng nề, ảnh hưởng tới tính mạng và sức khỏe con người. Đây cũng là nguyên nhân gây tàn phế hàng đầu trên thế giới và là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 ở Việt Nam.

Hiện nay, ai cũng có nguy cơ bị đột quỵ, lứa tuổi trung bình bị đột quỵ thường gặp phải là trên 60 tuổi trở đi. Nhưng ngày nay, hiện tượng này càng trẻ hóa và trên thực tế có rất nhiều trường hợp bị đột quỵ dưới độ tuổi này. Còn có những trường hợp bị đột quỵ khi mới ở tuổi 30.

Đột quỵ có tỷ lệ tử vong rất cao, chỉ đứng thứ 3, sau bệnh ung thư và tim mạch. Những người không bị ảnh hưởng đến tính mạng thì cũng phải chịu những di chứng rất nặng nề như: liệt toàn thân hoặc 1 bộ phận nào đó, cấm khẩu, đi lại và giao tiếp gặp khó khăn…

Hậu quả của bệnh đột quỵ não
Hậu quả của bệnh đột quỵ não

Đột quỵ gây tổn thương lớn đến tế bào não, hậu quả của đột quỵ sẽ phụ thuộc vào vị trí bị tổn thương:

  • Vùng não điều khiển hoạt động bị tổn thương dẫn đến hiện tượng liệt nửa người, mất cảm giác 1 nửa cơ thể, gây khó khăn trong quá trình đi lại…
  • Thị thực bị ảnh hưởng, mắt nhìn bị mờ, tầm nhìn giảm, sự vật hiện tượng bị méo…
  • Nhận thức và diễn đạt: nói ngọng, khó nói, ngôn ngữ rối loạn, nhận thức và rối loạn, trí nhớ suy giảm…
  • Cảm xúc, tâm trạng dễ thay đổi, tính tình khó gần, không kiểm soát được cảm xúc, hay nổi cáu…

Việc điều trị và phục hồi các di chứng của đột quỵ sẽ phụ thuộc vào mức độ nặng, nhẹ của người bệnh

Sau khi cấp cứu, cần có phác đồ điều trị và phục hồi bằng cách xoa bóp hoặc tập luyện, muốn điều trị có hiệu quả cần hết sức kiên trì.

Nguyên nhân đột quỵ não

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến đột quỵ, trong đó có một số nguyên nhân cơ bản sau đây:

  • Độ tuổi: Ai cũng có nguy cơ bị đột quỵ, nhưng nguy cơ đột quỵ ở người cao tuổi sẽ cao hơn người trẻ. Đối với người lớn tuổi, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng gấp đôi mỗi 10 năm, khi bước vào độ tuổi 55. Tuy nhiên, hiện nay, căn bệnh này ngày càng trẻ hóa và người trẻ cũng có nguy cơ đột quỵ rất cao.
  • Giới tính: Tỷ lệ đột quỵ ở nữ giới thấp hơn một chút so với nam giới
  • Tiền sử gia đình: nếu người thân trong gia đình từng bị đột quỵ thì nguy cơ bị đột quỵ của bạn sẽ cao hơn so với người bình thường.
  • Chủng tộc: Tỷ lệ người Mỹ gốc phi có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp đôi người da trắng
  • Người có tiền sử đột quỵ thường có nguy cơ rất cao bị đột quỵ lần tiếp theo trong những tháng đầu. Nguy cơ này kéo dài khoảng 5 năm theo và giảm dần theo thời gian.
  • Người bị đái tháo đường, tim mạch, cao huyết áp, mỡ máu… cũng có nguy cơ bị đột quỵ cao.
  • Người thừa cân và có lượng cholesterol cao cũng có nguy cơ bị đột quỵ, vì khi cholesterol tích tụ trên thành động mạch sẽ dẫn đến tắc mạch.
  • Thừa cân sẽ làm quá tải hệ tuần hoàn, chỉ số huyết áp tăng (huyết áp là một trong những nguy cơ lớn gây đột quỵ)
  • Người hút thuốc lá có nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi người bình thường, vì sẽ gây tổn thương thành mạch máu, dẫn đến tắc mạch máu, tăng quá trình xơ cứng động mạch, tim phải làm việc nhiều hơn, huyết áp tăng. Người hút thuốc lá thụ động cũng có nguy cơ bị đột quỵ.
  • Chế độ ăn uống không điều độ, lười vận động, cơ thể không được cân bằng các chất dinh dưỡng cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến đột quỵ.
Hút thuốc là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh đột quỵ
Hút thuốc là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh đột quỵ

Trước đây, đột quỵ thường chỉ xảy ra với những người trên 60 tuổi, do hẹp mạch máu não, tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu,…nhưng những năm gần đây, trường hợp người trẻ bị đột quỵ tăng lên nhanh chóng. Gần đây, ở Việt Nam có gần 10% số bệnh nhân đột quỵ dưới 44 tuổi, theo nhiều nguồn tổng hợp, nguyên nhân tai biến ở người trẻ thường do:

  • Mạch máu dị dạng: phình động mạch não, thông động tĩnh mạch, u mạch,…
  • Người mắc các bệnh lý tim mạch như: rối loạn nhịp tim, bị đông máu, huyết khối tim mạch,…
  • Mất ngủ thường xuyên do áp lực học hành, công việc, gia đình, xã hội… Nếu mất ngủ hơn 1 tháng, tần suất mất ngủ từ 3 lần/tuần trở lên, thì tình trạng này có thể trở thành mãn tính. Vì mất ngủ kéo dài sẽ là nguyên nhân gây các bệnh lý: huyết áp tăng, mỡ máu, xơ vữa mạch máu, béo phì…đây cũng là những nguyên nhân cao dẫn đến đột quỵ.
  • Người trong trạng thái căng thẳng thường xuyên sẽ gây ra nhiều hệ lụy ảnh hưởng đến sức khỏe. Đây là yếu tố gây ra các bệnh lý nguy hiểm, trong đó có biến chứng đột quỵ. Một nghiên cứu tại Anh đã cho hay: những người làm việc trên 55 giờ mỗi tuần, thường xuyên bị stress, có nguy cơ đột quỵ cao hơn 30% so với những người bình thường.
  • Những bệnh nhân mắc hội chứng chuyển hóa chiếm đến 62% các ca đột quỵ. Càng nhiều bệnh lý mãn tính:  tiểu đường type 2, tăng đề kháng insulin, tăng huyết áp,… thì nguy cơ đột quỵ càng cao. Các bệnh lý có nguy cơ hình thành và phát triển mảng xơ vữa động mạch, hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não và gây hiện tượng đột quỵ.
  • Tuổi trẻ là tuổi giàu năng lượng, ít bệnh tật nên thường có tâm lý chủ quan, không có ý thức phòng ngừa hay kiểm soát bệnh tật, thường bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, nên khi xảy ra đột quỵ thường không được cấp cứu kịp thời, gây ra những hậu quả rất nặng nề.

Hiện nay, tỷ lệ người trẻ bị đột quỵ đang tăng khoảng 2% mỗi năm, đây là tình trạng đáng báo động, cần được nhận thức, phòng ngừa và kiểm soát những yếu tố gây đột quỵ và biến chứng do đột quỵ gây ra.

4 dấu hiệu đột quỵ não (F.A.S.T)

Các triệu chứng báo hiệu đột quỵ thường không kéo dài, nên khi xuất hiện dù một biểu hiện bất thường của người bệnh, chúng ta không nên chủ quan, mà cần thực hiện việc cấp cứu kịp thời.

Gần đây, các chuyên gia y tế, y bác sĩ đã có hướng dẫn cách nhận biết sớm nguy cơ đột quỵ bằng quy tắc “FAST”:

Dấu hiệu nhận biết bệnh tai biến mạch máu não
Dấu hiệu nhận biết bệnh tai biến mạch máu não
  • F (face): Khuôn mặt mất cân đối, liệt mặt, một bên mặt chảy xệ, méo mó khi cười (Có thể nói để bệnh nhân cười và quan sát)
  • A (arm): Cử động khó khăn, chân tay không thể cử động, yếu liệt một bên cơ thể. Bảo bệnh nhân giơ tay lên, nếu hai tay không thể nâng qua đầu cùng lúc thì có khả năng người đó bị đột quỵ là rất lớn.
  • S (speech): Giọng nói bị thay đổi, nói ngọng, nói bị dính chữ (yêu cầu người đó nói những câu đơn giản, nếu không thể nhắc lại thì người đó đang có dấu hiệu đột quỵ)
  • T (time): Nếu một người đang có những triệu chứng trên, thì phần lớn là họ đã bị đột quỵ, hãy gọi nhanh cấp cứu (115) hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Bệnh nhân được đưa đến bệnh viện càng sớm, thì mức độ tổn thương càng giảm, khả năng phục hồi càng cao. Nếu đưa đến bệnh viện càng trễ thì càng có nhiều biến chứng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến tính mạng.

Một số lưu ý:

  • Không tự ý điều trị cho bệnh nhân đột quỵ như: bấm huyệt, châm cứu, đánh gió, nặn máu, hay sử dụng thuốc… vì sẽ làm tình trạng bệnh nặng thêm.
  • Không tự ý cho người bệnh ăn uống vì bệnh nhân dễ bị ói, khiến chất ói vào đường ống thở gây nguy hiểm.

Phân biệt đột quỵ não và nhồi máu cơ tim (đột quỵ tim)

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) và nhồi máu cơ tim (đột quỵ tim) đều là những bệnh lý gây nguy hiểm đến tính mạng, cần được phát hiện và xử trí kịp thời nếu không sẽ để lại những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng.

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim là những bệnh lý liên quan đến hệ tuần hoàn cơ thể, gây hẹp tắc các động mạch tại não và tim. Khi giảm cấp máu đến các cơ quan này, sẽ dẫn đến tình trạng chết tế bào, chức năng hoạt động của bộ phận mất dần do bị thiếu máu.

Ngoài ra, nhồi máu cơ tim và đột quỵ sẽ cũng có những khác biệt sau:

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) Nhồi máu cơ tim (đột quỵ tim)
  • Xảy ra khi dòng máu trong não bị tắc nghẽn hoặc giảm dần do một mạch máu trong não bị vỡ. Khiến lượng oxy và chất dinh dưỡng nuôi nhu mô não giảm đáng kể.
  • Nếu tình trạng này kéo dài mà không có biện pháp xử lý thì sau vài phút, các tế bào não bắt đầu chết.
  • Xảy ra khi lượng máu nuôi tim bị gián đoạn đột ngột, do một hoặc nhiều nhánh mạch vành bị tắc nghẽn bởi các cục máu đông.
  • Nếu không được cấp cứu kịp thời, tế bào cơ tim bắt đầu chết, chức năng bơm máu của tim không toàn vẹn như trước dẫn đến suy tim, sốc tim, đột tử…
Cách nhận biết đột quỵ: dựa vào quy tắc FAST:
  • Face (Khuôn mặt): Gương mặt mất cân đối khi cười, nhe răng, nói chuyện. Nếp mũi và một bên mặt xệ xuống.
  • Arm (Tay): Tay có dấu hiệu bị liệt, không có lực, không thể giơ đều hai tay hoặc một bên tay không giơ lên được.
  • Speech (Lời nói): không nói được hoặc nói lắp, nói không rõ lời.
  • Time (Thời gian): Nếu xuất hiện 3 dấu hiệu trên, nguy cơ bị đột quỵ là rất cao, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
Cách nhận biết nhồi máu cơ tim
  • Ngực đau dữ dội, như bị thắt vặn ở giữa ngực hoặc vùng thượng vị.
  • Cơn đau có thể lan xuống cánh tay trái, cổ, gáy, bụng;
  • Đổ mồ hôi, buồn nôn và nôn mửa;
  • Mệt mỏi, khó thở, chóng mặt.
  • Nếu xuất hiện những dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Cách phòng tránh hiện tượng đột quỵ

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng đột quỵ, phần lớn là từ các bệnh lý: tim mạch, đái tháo đường, mỡ máu… trong khi chế độ dinh dưỡng là yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành các bệnh lý này. Vì thế, cần có chế độ ăn uống, dinh dưỡng hợp lý để phòng tránh đột quỵ như:

Kiểm tra sức khỏe định kỳ
Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Tăng cường ăn các loại rau củ quả, các loại đậu, ngũ cốc, uống nhiều nước

Ăn thịt trắng, hải sản, trứng…để bổ sung protein cho cơ thể, hạn chế ăn các loại thịt đỏ, thực phẩm giàu chất béo, đồ chiên xào, thức ăn nhanh…

Hạn chế ăn đồ ngọt, thực phẩm chứa nhiều đường, muối…

  • Tập thể dục hàng ngày để tăng cường tuần hoàn máu trong cơ thể, giúp tim khỏe mạnh. Nên tập thể dục 30 phút/ ngày, ít nhất 4 lần/tuần, để giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và dẫn đến đột quỵ.
  • Nhiễm lạnh sẽ làm tăng huyết áp và áp lực khiến mạch máu bị vỡ. Vì thế, cần giữ ấm cơ thể, nhất là người lớn tuổi, không ra ngoài trời lúc sáng sớm hoặc tối muộn.
  • Thuốc lá gây hại cho sức khỏe của bản thân và những người xung quanh, bên cạnh đó, nó còn là một trong những nguy cơ gây đột quỵ. Nên bỏ thuốc lá thì nguy cơ bị đột quỵ sẽ giảm đi.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện các vấn đề về sức khỏe và yếu tố gây đột quỵ, để có biện pháp can thiệp sớm, giúp phòng tránh nguy cơ đột quỵ.
  • Những người mắc bệnh: đái tháo đường, tim mạch, mỡ máu cần có kế hoạch kiểm soát tình trạng bệnh, không để các chỉ số vượt quá mức, tăng nguy cơ đột quỵ.
Sử dụng các thực phẩm xanh
Sử dụng các thực phẩm rau củ thay vì thịt cá để hạn chế bệnh tai biến

Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu, nhưng bạn hoàn toàn có thể tự bảo vệ mình, bắt đầu bằng việc thay đổi thói quen sinh hoạt tích cực, để cải thiện sức khỏe tổng thể. Thăm khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để chủ động phòng tránh nguy cơ bệnh. Đồng thời, bạn cũng nên tìm hiểu thêm về căn bệnh này để có thêm kinh nghiệm xử trí khi gặp phải những trường hợp bị đột quỵ, tránh những biến chứng đáng tiếc về sau.

Nguồn tài liệu tham khảo:

Bạn có biết rằng, tập thể dục và thư giãn bằng ghế massage là phương pháp chăm sóc sức khỏe tốt. Bằng sự kết hợp đó, cơ thể bạn vừa được chăm sóc thể chất và thư giãn tinh thần. Tìm hiểu thêm về công dụng của ghế massage tại: https://osanno.vn/cong-dung-ghe-massage/ để tìm hiểu thêm. Tham khảo, dùng thử ghế massage của chúng tôi theo form đăng ký dưới đây để được dùng thử miễn phí tại nhà!

Đăng ký dùng thử miễn phí ghế massage

thông tin đăng ký





    Chọn ghế massage mà bạn muốn đăng ký dùng thử tại: https://osanno.vn/ghe-massage

    Xem chi tiết chương trình